محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
557
تحفه خانى ( فارسى )
وجع شديد است و احساس الم در جانب وحشى و اشتداد وجع در هواى سرد و به خوردن اشياء بارده و علاج خوردن جلابست هر صباح از باديان و باديان رومى و تخم كرفس از هر يك دو مثقال و گلقند عسلى هفت مثقال مجموع بدستور سابق ترتيب داده و نيمگرم بر نهار بايد اختيار كرد و غذا نخودآب با شيرهء مغز بادام و يا مغز تخم معصفر بايد داد و صاحب اين علت را در اغذيه و اطعمه غليظه و بسيار خوردن غذا حذر بايد كرد خصوصا در شب و از جميع فواكه و بقول رطبه پرهيز واجب است و خوردن آب سرد بسيار مضرت مىرساند از آن نيز اجتناب بايد كرد و بايد كه عضو دردمند را بضمادهاى قليل التحليل ضماد نكند و يا به چيزى كه بارد باشد زيرا كه اين عضو بسيار گوشت است و تا آنكه قوت دوا به آن عرق و عصب رسد قوت دوا باطل مىشود و سبب در اشياء بارده ظاهر است زيرا كه دواى بارد به برودت خود تكثيف عضو مىكند و مرض را تقويت مىكند و چون سبب بارد نهادن چيزهاى بارد علاج بضد نباشد و خلاف قانون علاج باشد و هرجا كه در بول و قاروره اثر نضج ظاهر شود تليين طبيعه بمطبوخ سورنجان و يا بحب سورنجان مذكور بايد كرد و يا بحب صبر بايد كرد و يا بنقيع صبر بايد كرد كه معالج استعمال ملينات و مسهلات و حبوب كه موجب اخراج خلط بلغميست تا نضج در اخلاط حاصل نشود نكند زيرا كه اگر اين قانون مرعى نشود رقيق اخلاط دفع شود و غليظ بماند و متحجر شود و مرض اشد از سابق شود و بعد تنقيه تمام ضماد ازين ادويه بر محل وجع بايد كرد و اجزاى او برين وجه است مرزنجوش و ورق الغار و گل بابونه و اكليل الملك از هر يك هفت مثقال تخم هزار اسفند كه آن را در كتب طبى حرمل مىنامند دو نيم مثقال مجموع ادويه كوفته و پيخته و بمقل محلول در آب گرم خلط كرده نيك برهم زده